نوشته های دکتر شیری روابط عاطفی موثرتر  

ارتباط میان زیبایی و معنا

سومین نشست شب نشینی های فرهنگی بهاره با مباحثه پیرامون "ارتباط میان زیبایی و معنا" توسط استاد حمید عجمی، مبدع خط معلی در خوشنویسی اسلامی، در فرهنگسرای سرو  برگزار شد.

 استاد حمید عجمی، مبدع  خط معلی در خوشنویسی اسلامی  و مدرس معرفت اسلامی، در سومین نشستِ شب نشینی فرهنگی بهاره که در فرهنگسرای سرو برگزار شد، در گفتگو با دکتر شیری پیرامون "انسان مدرن"، " تاثیر خوشنویسی و هنر خطاطی بر ادراک"،" بی معنایی و زیبایی"، "زندگی، این لحظه است که می گذرد"،  "ادراک در تاریکی"، " ادارک اول؛ ادراک والدین" سخن گفت.

این انسان مدرن

حمید عجمی که در بیست و نهمین روز اردیبهشت ماه خطاب به بیش از 500 شهروندِ حاضر در فرهنگسرای سرو سخن می گفت، مباحثه اش را با "انسان مدرن" آغاز کرد. وی انسانِ دنیای کنونی را انسان دگرگون شده، تهی از عشق  با وسوسه های غیررحمانی خواند و گفت:

انسان امروز در دنیای تکنولوژی و هنر مدرن، دچار حالتی شده است که من به آن می گویم: پیتزا. به نظر من انسان امروز، انسان مدرنی است که از ذائقه اصلی خود خود فاصله گرفته است.زندگیِ امروزِ بشر، تهی از عشق ست. اما همانطور که می دانید همه انبیا برای عشق آمده اند.

شایدبتوان یکی از مهمترین دلایل این خصلت کنونی بشر  امروز را، ناشی از اقتدای انسان به خودش دانست.

 مدرس معرفت اسلامی ریشه درگیریهای درونی در این دنیای مدرن را غلبه وسوسه های غیررحمانی برانسان عنوان کرد و گفت: با ورود تکنولوژیهای جدید و وسایل ارتباطی نوین، از مسیر اصلی انحراف پیدا کرده ایم.

همه ما باید خوشنویسی کنیم

مبدع خط معلی در بخش دوم سخنانِ شب نشینی فرهنگی بهاره، در آخرین جمعه اردیبهشت ماه به تاثیر هنر خوشنویسی بر روح و جان آدمی پرداخت. وی هنر خوشنویسی را هنری دانست که وجوه آن جدا از انسان نیست. عجمی تصریح کرد: اساسا همه ما باید خوشنویس باشیم. همه ما باید خوشنویسی کنیم. خوشنویس باید آنچه را که می فهمد بنویسد. فرق است بین گفتن و نوشتن.کتابت و نوشتن و خوشنویسی در مقام فراق است. وقتی به یار می رسیم و به او نزدیک می شویم و به مقام وصل نائل شده ایم و حرف می زنیم .یعنی کلام ملفوظ. چرا که وصل، تنها لفظ را می طلبد. در هنر خوشنویسی هم می بینیم که هنرمند، فراق را با خطوط به ترسیم و تجسم می کشد.

وی توجه ایرانیان به هنر خوشنویسی اسلامی را یکی از تفاوتهای بارز هنرمندان ایرانی با سایر هنرمندان کشورهای مسلمان اعلام کرد: گرچه قرآن در عربستان نازل شده است اما ایرانیها در عرصه خوشنویسی از عربها پیشرو بوده اند. از 21 خط جهان اسلام، 18 خط از ابداعات ایرانیها بوده است.

وی رسیدگی و پرداختن کلام از اهم واجبات خواند و تصریح کرد: پس از آنکه ما به ادراک روی آوردیم، باید به هر دو وجه کلام نظر و توجه داشته باشیم. چراکه  حقیقت یک گونه است اما باید بدانیم که ما در شناخت مان از دنیای پیرامون می باید وجه ادراکی خود را تغییر دهیم. در همین شرایط می بینیم که به دلیل حاکمیت شرایط موجود، ادراک مان نیز متفاوت است. انسان برای ادراک خلق شده است. اگر انسان از این ادراک فاصله بگیرد، جز کالبد پوشالی از او چیزی به جا نمی ماند. ما با احساس مان این عالم را درک می کنیم. آنگاه که در چارچوبِ زیستن از این ادراک فاصله می گیریم، دنیا را فهم نکرده ایم و دستگاه ادارکی به کمک ما می آیند تا حق را دریابیم.

این هنرمند برجسته و شهیر ایرانی، در ادامه سخنان خود پیرامون هنر خوشنویسی از مقایسه میان اشکال هندسی چهره انسان با خطوط خوشنویسی سخن به میان آورد: اگر ابرو را از صورت بردارید و به صورت منفرد آنرا تجزیه کنید، تنها یک خط منحنی برای شما به جا می ماند؛ خطی بی تاثیر بر صورت انسان. اما وقتی این خط منحنی را در کنار چشم و ابرو می گذارید ترکیب بسیار دیدنی در صورت آدمی شکل می گیرد. منحنی انتزاعی خط همان منحنی های صورت است. برهمین مبناست که می گوییم  خوشنویسی هم به عنوان فرمی انتزاعی بر ما تاثیر بسیار می گذارد.

بی معنایی و زیبایی

سومین محور سخنان حمید عجمی در سومین نشست شب نشینی فرهنگی بهاره، بررسی ارتباط میان معنا و زیبایی و بی معنایی و زیبایی بود. وی برای مباحثه پیرامون این موضوع ابتدا به تفکیک دوگونه هنرمند شرقی و غربی پرداخت و با تاکید بر اینکه،  این تفکیک از حیث جغرافیا نیست ادامه داد:

ما دو گونه هنرمند در دنیا داریم: هنرمند شرقی و هنرمند غربی. هنرمند غربی، هنرمندی است که بصورت و ماده نزدیک است.هنرمندی که نگاه ماتریالیستی دارد.برای هنرمند غربی، حس، محوریت وجود است. این چنین هنرمندی اگر درگیر بحرانی بیرونی شود، همان بحران را به تصویر می کشد. اما برای هنرمند شرقی وجه باطنی، قویتر است. او کسی است که حتی در بحرانها هم خودِ زیبایی را به تصویر می کشد.

وی یکی از راههای دستیابی به عمق معنا و زیبایی را، سیر در خاموشی عنوان کرد و یک پیشنهاد خطاب به حاضران در نشست شب نشینی فرهنگی بهاره مطرح کرد:

من یک پیشنهاد برای خانواده ها دارم. هفته ای یک ساعت، چراغها را خاموش کنید. هفته ای فقط یک ساعت در خاموشی بنشینید. این حرف و این پیشنهاد، بسیار ساده است. اما من به شما قول می دهم که بعدها از آن، بعنوان یک تجربه عرفانی و سلوکی یاد خواهید کرد. من براین باورم که ارتزاق ما از  عدم وجود است.تمام شرح غزلیات حافظ و مثنوی معنی در تاریکی است. فهم مولانا در تاریکی است.

عجمی با بیان اینکه ما به عنوان ممکن الوجود راهی جز به تاریکی نداریم، ادامه داد: در تاریکی تنها صداست که به ما می رسد. صدای مولانا در تاریکی به گوش شما خواهد رسید.

وی صداقت را  دیگر برکت بزرگ تاریکی خواند و تصریح کرد: پس از اینکه شما به تاریکی خو گرفتید و با آن انس یافتید، در هفته های بعد، برای این یک ساعت خاموشی برنامه هایی برای خود و خانواده تان تدارک خواهید دید. شما در تاریکی به خوبی می شنوید. تاریکی تکلم است و کسانی که اهل شنیدن هستند، متکلم اند.

زندگی، این لحظه است که می گذرد

عجمی در بخش چهارم سخنانش به بطن و متن زندگی پرداخت. وی از باور خود در باره زندگی سخن گفت: زندگی، این لحظه است که می گذرد؛ با همه داشته ها و نداشته هایش. زندگی این لحظه است. من می پرسم که آیا شما خوردنیها را با معرفت خاص، میل کرده اید؟ یکی از مهمترین تفاوت میان عرفا و دیگران، در همین معرفت خاص از امور عادی است. آیا دستگاه ادراکی بویایی شما، شما را در دریافت معرفت خوراکیها یاری رسانده است؟

استاد معرفت اسلامی  معرفت را در "همین چیزهای پیرامون" دانست و گفت: شما می توانید از برکات دورتان، ادراک کنید. ما چگونه باید عاشق خداوند بشویم؟ خداوند، بسیط حقیقت کل اشیا است. خداوند، خودِ جستجو ست. او آشکار است.

دراک اول؛ ادراک پدر و مادر است

پنجمین محور سخنرانی و مباحثه مبدع خط معلی در خوشنویسی اسلامی، در سومین شب نشینی فرهنگی بهاره، بررسی نقش ادارک والدین بود: ادراک اول ما از ادراک نزدیکان مان است. اولین نزدیک ما، والدین ما هستند. اگر پدر و مادرمان، توسط ما ادراک نشوند، سایر ادراک مان، نیز مسدود خواهد شد. اگر ما در مواجهه با پدران و مادران مان، صبور نباشیم، چگونه می توانیم دیگران را تحمل کنیم؟ باید نفس مان را خوار کنیم. اتصال با بزرگان جز در ارتباط و ادراک والدین نیست. اشارات عالم در پیرامون ماست. اگر متوجه باشیم، می فهمیم که عالم، همه حق است.

من از راه طی شده سخن می گویم

محور پایانی سخنان استاد حمید عجمی در آخرین جمعه اردیبهشت ماه، "رسیدن به یقین" و "ارزش خون خود را داشتن" بود: قدر و ارزش خون تان را بدانید که هر چه داریم از این خون است.خونِ  ایرانی مسلمان است که در وجود، اثر می کند.

وی با تاکید بر اینکه اتصال به خودتان را از دست ندهید، آخرین پیشنهاد خود را نیز مطرح کرد: هر از گاهی به آینه نظر کنید. خودتان را و چشمهایتان را از آینه بنگرید. اگر بتوانیم از قشر ظاهری خودمان عبور کنیم، آنگاه است که قشر معنوی نگاهمان تقویت خواهد شد. اینجاست که دیگر هرچه از ما عبور می کند، جز معنویت نخواهد بود.

عجمی گفت: باید به یقین رسید.یقین در باور، یقین در اندیشه و یقین در عمل. بزرگی می گفت اگر قرار باشد، بزرگی را تقسیم کنند، ابتدا بزرگی را به کسانی می دهند که  ادای آن را به خوبی در آورده اند. این مثال درباره معرفت نیز صادق است. اگر قرار است معرفت را تقسیم  کنند، ابتدا آنرا بین کسانی تقسیم می کنند که ادای آنرا خوب در آورده باشند.

مبدع خط معلی در خوشنویسی اسلامی سخنان خود را با این جمله به پایان برد: من، خود، از یک راه طی شده سخن می گویم.

حکایت دکتر شیری از نکات ظریف گفتگو با استاد عجمی

حکایت دکتر شیری از گفتگو با با پروفسور صدریا